Ustalenie, kim jest przedsiębiorca, ma istotne znaczenie przy ustalaniu wysokości kar za nieprzestrzeganie zapisów RODO.

Art. 4 pkt 18 definiuje przedsiębiorcę jako osobę fizyczną lub prawną prowadzącą działalność gospodarczą, niezależnie od formy prawnej, w tym spółki osobowe lub zrzeszenia prowadzące regularną działalność gospodarczą.

Powyższa definicja uznawana jest za błąd w tłumaczeniu, inne wersje językowe RODO posługują się bowiem pojęciem „przedsiębiorstwa”, mającego charakter majątkowy, a nie podmiotowy jak w przypadku „przedsiębiorcy”. Definicja unijnego rozporządzenia przypomina jednak swoją konstrukcją właśnie „przedsiębiorcę” w rozumieniu polskich przepisów, stąd pewnie pomyłka. Świadczy o tym także fakt, że art. 83 dotyczący administracyjnych kar pieniężnych posługuje się pojęciem przedsiębiorstwa przy ustalaniu ich wysokości.

W. Chomiczewski [1] oraz  B. Litwiński [4] zgodnie opowiadają się za tym, by definicję z art. 4 pkt 18 interpretować przez pryzmat norm i orzecznictwa europejskiego, w oderwaniu od przepisów krajowych. Tylko wtedy zapewni się bowiem jeden z kluczowych celów unijnego rozporządzenia, jakim jest unifikacja unormowań w poszczególnych państw członkowskich.

Opisywany przepis zawiera dwie grupy podmiotów, które można uznać za przedsiębiorców. Po pierwsze, są to osoby fizyczne, osoby prawne i spółki osobowe prowadzące działalność gospodarczą. Do drugiej kategorii zaliczono natomiast zrzeszenia prowadzące regularną działalność gospodarczą, na przykład stowarzyszenia lub spółdzielnie. Zrzeszenia muszą przy tym prowadzić regularną, a nie incydentalną działalność gospodarczą – czyli taką, która powtarza się w jakichś rozsądnych, choć niekoniecznie jednakowych odstępach czasu.

Orzecznictwo europejskie definiuje działalność gospodarczą jako każdą działalność polegającą na oferowaniu towarów lub usług na określonym rynku. W ramach tak skonstruowanej definicji wyróżnia się cechy przedsiębiorczości, do których zaliczono samodzielność, stały charakter oraz transgraniczność i komercyjny charakter.

Na marginesie jedynie warto zauważyć, że status spółki cywilnej, będącej rodzajem umowy, a nie odrębnym podmiotem, zależał będzie od tego, kto wejdzie w jej skład. Gdy wspólnikami cywilnymi będą podmioty z różnych kategorii, kluczowe znaczenie będzie miał ten, kto posiada większość udziałów i/lub znaczenie w spółce.

Michał Wysocki

Bibliografia:

  1. E. Bielak-Jomaa, D. Lubasz (red.), RODO. Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Komentarz, Wolters Kluwer Polska, 2017;
  2. A. Dmochowska, M. Zadrożny, Unijna reforma ochrony danych osobowych. Analiza zmian, C.H. Beck, 2016;
  3. M. Krzysztofek, Ochrona danych osobowych w Unii Europejskiej po reformie. Komentarz do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679, C.H. Beck, 2016;
  4. P. Litwiński (red.), Rozporządzenie UE w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i swobodnym przepływem takich danych. Komentarz, C.H. Beck, 2018