Miejsce zamieszkania

miejsce zamieszkania

Spis treści:

  1. Ogólnie
  2. Elementy „miejsca zamieszkania”
  3. Dziecko
  4. Osoba pozostająca pod opieką

1. Ogólnie

Miejsce zamieszkania, podobnie jak imię, nazwisko czy miejsce urodzenia, jest jednym z elementów identyfikujących osobę fizyczną. To istotna informacja z wielu punktów prawniczego widzenia – miejsce zamieszkania związane jest bowiem z doręczaniem pism, ustalaniem właściwości miejscowej sądu czy choćby z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego.

Należy pamiętać, że miejsce zamieszkania nie jest równoznaczne z zameldowaniem. To ostatnie jest kategorią prawa administracyjnego i nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego, choć przy ocenie przesłanek z art. 25 k.c. niewątpliwie będzie brane pod uwagę.

Zgodnie z art. 28 k.c., wykluczone jest posiadanie więcej niż jednego miejsca zamieszkania w tym samym momencie. Jeśli osoba fizyczna regularnie pojawia się w kilku miejscowościach, bada się, w której z nich skoncentrowane są życiowe interesy i aktywność takiej osoby.

Art. 25 k.c. jednoznacznie wskazuje na miejscowość, jako miejsce zamieszkania. Nie będzie to więc lokal, blok, ulica albo osiedle. Doktryna wskazuje, że z uwagi na swoją konstrukcję, formuła art. 25 k.c. jest niepraktyczna chociażby w dużych miastach, gdzie siedzibę ma więcej niż jeden sąd rejonowy.

2. Elementy „miejsca zamieszkania”

Oprócz opisanej wyżej miejscowości, w skład pojęcia „miejsca zamieszkania” wchodzi także „przebywanie” oraz „zamiar stałego pobytu”.

Przebywanie” jest elementem faktycznym (corpus) definicji miejsca zamieszkania. Objawia się to tym, że tylko wtedy można mówić o miejscowości jako miejscu zamieszkania, gdy osoba fizyczna realnie w niej przebywa. Jest to jednocześnie element łatwy w weryfikacji i całkowicie obiektywny.

Element psychiczny (animus) polega natomiast na posiadaniu zamiaru stałego pobytu w danej miejscowości. Miejscowość, w której osoba zainteresowana ma zamiar stale zamieszkiwać, powinna stanowić „centrum jej życiowej działalności”. Nie stanowi zatem o miejscu zamieszkania fakt, że występuje jedna z wymienionych przesłanek, polegająca na samym tylko zamieszkaniu w sensie fizycznym, jednak bez zamiaru stałego pobytu. O stałości pobytu osoby fizycznej na danym terytorium decyduje przede wszystkim takie przebywanie tej osoby, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.

Przez termin „zamiar” należy pojmować nie wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Samo stwierdzenie przez zainteresowaną osobę, że w tej właśnie miejscowości chce mieszkać na stałe, nie wystarczy.

Należy też pamiętać, że czym innym jest zamiar stałego pobytu, a czym innym pragnienie dożywotniego lub przynajmniej bardzo długiego mieszkania w danym miejscu. Słusznie sądy rozróżniają te dwa pojęcia, ponieważ dzisiejsze realia rynku pracy zmuszają Polaków do relatywnie częstych zmian miejsca swojego pobytu i rzadko zdarza się sytuacja, w której osoba posiada pewność, iż w tej konkretnej miejscowości może i chce mieszkać całe swoje życie.

O miejscu zamieszkania nie decyduje również czasowa zmiana miejsca przebywania, niepołączona z zamiarem stałego osiedlenia się. Sytuacja taka może być związana na przykład z wyjazdem na studia albo odbywaniem służby wojskowej lub kary pozbawienia wolności. Oczywiście, im bardziej pobyt poza pierwotnym miejscem zamieszkania się przedłuża, tym bardziej skłaniać się należy ku stwierdzeniu zmiany miejsca zamieszkania, niemniej jednak sam pobyt (nawet długotrwały) w innym mieście nie jest w tej sprawie decydujący.

3. Dziecko

Reguły ustalania miejsca zamieszkania dziecka:

  1. miejsce, w którym oboje rodzice mają wspólne miejsce zamieszkania;
  2. miejsce, w którym mieszka rodzic sprawujący władzę rodzicielską;
  3. jeśli władza przysługuje obojgu rodzicom:
    1. miejsce zamieszkania rodzica, u którego dziecko stale przebywa
    2. jeśli nie przebywa stale u żadnego – ustala sąd opiekuńczy

Miejsce zamieszkania rodziców jest miejscem zamieszkania dziecka niezależnie od tego, gdzie faktycznie dziecko przebywa. Ustalenie tych okoliczności opiera się więc na przesłankach formalnych, a nie faktycznych.

4. Osoba pozostająca pod opieką

Miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. Podobnie jak w przypadku dziecka, nawet gdy osoba taka przebywa w innej miejscowości, pod uwagę bierze się kryterium formalne.

Przepisu art. 27 k.c. nie stosuje się natomiast do osób, dla których ustanowiono kuratelę (tutaj w grę wchodzą zasady ogólne z art. 25 k.c.), a także wobec pupili, nad którymi opieka sprawowana jest faktycznie, ale bez umocowania prawnego.

Lakoniczna treść przepisu nie rozstrzyga dylematów z nią związanych, dotyczących na przykład wspólnego sprawowania opieki. Można zdarzyć się sytuacja, w której opiekunowie tej samej osoby mieszkać będą w różnych miejscowościach. W takim wypadku sprawę będzie musiał rozstrzygnąć sąd, ponieważ nie można do opieki analogicznie stosować reguł z art. 26 k.c. dotyczących władzy rodzicielskiej.

M. W.

Orzeczenia:

Bibliografia:

  • P. Sobolewski w: K. Osajda [red.], Kodeks cywilny, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, 2014;
  • J. Strzebińczyk w: E. Gniewek, P. Machnikowski [red.], Kodeks cywilny. Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, 2014.

Jedna myśl nt. „Miejsce zamieszkania

  1. Adam

    Witam serdecznie.
    W związku z powyższym tekstem mam do Pana dwa pytania.
    1. Kto ma prawo do weryfikacji „stałego zamieszkiwania” kandydata na radnego danej gminy, a także , kto ma takie prawo w terminie późniejszym, gdy kandydat zostanie wybrany radnym?
    2. Na czym taka weryfikacja polega i w jaki sposób jest przeprowadzana?

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>